Vanaf eind november gaan wij de archeologische vindplaats Schans Lammen opgraven! Ben je nieuwsgierig naar wat er onder de grond verborgen ligt? Kom dan op donderdag 27 november naar één van de speciale kijkmomenten. Omwonenden en andere geïnteresseerden zijn van harte welkom om met eigen ogen te zien hoe archeologen te werk gaan. In dit bericht lees je meer over het programma en hoe je je kunt aanmelden.

Programma

Op donderdag 27 november zijn er vier momenten waarop bezoekers een kijkje kunnen nemen: 10.00, 11.00, 13.00 en 14.00 uur.

Elk moment duurt maximaal één uur en begint met een korte presentatie over de vindplaats. Daarna gaan de deelnemers in kleine groepen, onder begeleiding en om de beurt, kijken bij de opgraving.
Per tijdslot is er plek voor maximaal 30 deelnemers – dus meld je snel aan, want vol = vol!

Locatie en bereikbaarheid

De presentatie vindt plaats bij het pand van de voormalige Brasserie Cronesteyn, Vlietweg 2, Leiden.
Let op: er is geen parkeergelegenheid voor auto’s of fietsen bij de locatie.

Aanmelden (verplicht)

Vanwege de beperkte ruimte is vooraf aanmelden verplicht. Aanmelden kan door een e-mail te sturen naar: europaweg@rijnlandroute.nl. Vermeld in de e-mail:

  • het gewenste tijdstip (10.00, 11.00, 13.00 of 14.00 uur)
  • de namen van de deelnemers (maximaal 2 personen per aanmelding)

Na aanmelding ontvang je een bericht of er nog plaats is op het door jou gekozen tijdstip.

Beschikbare plaatsen*

Per tijdslot is er plek voor maximaal 30 deelnemers.

  • Tijd: 10.00 uur, aantal beschikbare plaatsen: 0
  • Tijd: 11.00 uur, aantal beschikbare plaatsen: 0
  • Tijd: 13.00 uur, aantal beschikbare plaatsen: 0
  • Tijd: 14.00 uur, aantal beschikbare plaatsen: 0

*) bijgewerkt 27-11-2025 

Archeologie en ander erfgoed in Zuid-Holland

De provincie Zuid-Holland is rijk aan archeologie. Archeologie vertelt het verhaal over onze geschiedenis en de vele culturen die de provincie van oudsher rijk is. De provincie wil graag de vindplaatsen in het projectgebied van de RijnlandRoute in beeld brengen en waar nodig de archeologische vondsten veiligstellen, conserveren, behouden en beleefbaar maken voor een zo groot mogelijk publiek. Zo kunnen we het verhaal van historisch Zuid-Holland vertellen, voor nu en in de toekomst.

Veelgestelde vragen over Schans Lammen en de opgraving

Schans Lammen is een verdedigingswerk uit de 16e eeuw. In de vroege ochtend van 3 oktober 1574 ontdekten de Leidenaren dat de Spaanse troepen waren vertrokken. Volgens overleveringen werd op die plek een ketel met hutspot gevonden, wat sindsdien het traditionele gerecht is op 3 oktober. Op basis van een historisch bronnenonderzoek is de locatie van Schans Lammen vastgelegd. Boringen en later een diepe proefsleuf maakten het zeer aannemelijk dat Schans Lammen zich daadwerkelijk naast de huidige Lammebrug bevindt.

Volgens de archeologische wetgeving moeten waardevolle vindplaatsen zoveel mogelijk in de bodem behouden blijven. Dit wordt “in situ behoud” genoemd. Als dit niet mogelijk is, bijvoorbeeld door noodzakelijke diepe bodemingrepen voor de aanleg van een bouwwerk (zoals brug), wordt de vindplaats opgegraven (“ex situ behoud”). Bij nadere uitwerking van het bouwontwerp (en de bouwmethode) voor de nieuwe Lammebrug en in afstemming met gemeente Leiden en provincie blijkt dat in situ behoud niet mogelijk is. Daarom is opgraven de beste optie.

In de proefsleuf die in oktober 2020 werd gegraven, is een watergang gevonden. Dankzij vondsten (zoals aardewerk) weten wij dat de onderste vulling van de watergang in de 16e eeuw is ontstaan. Op deze plek lag ooit de boerderij Lammen dus er werd eerst gedacht aan een sloot nabij de boerderij. Maar door de ligging van de watergang en de afmetingen lijkt dit niet logisch. Op basis van alle aanwijzingen tezamen stelden de archeologen dat dit spoor waarschijnlijk een grachtrestant van Schans Lammen is.

Bij de opgraving hopen wij meer te weten te komen over de gracht die om de schans heen lag als verdediging. Wellicht worden er vondsten gedaan zodat wij de gracht nog beter kunnen dateren. De Spanjaarden hebben maar kort gebruik gemaakt van Schans Lammen dus de kans dat wij fysiek bewijs vinden is klein. Maar het zou prachtig zijn als we echt onomstotelijk fysiek bewijs vinden van hun aanwezigheid. Misschien wel de helm van een Spaanse soldaat?

Tegelijk moet worden vermeld dat de kans bestaat dat we wel meer van de grachten gaan vinden, maar verder geen speciale voorwerpen. Archeologisch gezien is dat misschien ook niet eens zo bijzonder. Maar wat cultuurhistorische waarde betreft is dit onderzoek erg interessant, gezien de iconische waarde voor de stad.

Vondsten worden, nadat ze zijn gewassen en beschreven, naar het archeologisch depot van de gemeente Leiden gebracht. Hier worden ze bewaard voor eventueel nader onderzoek of voor het gebruik ervan in tentoonstellingen.

Een kijkje achter de schermen

In een van de afleveringen van de RijnlandRoute op Omroep West nam presentator Johan Overdevest een kijkje bij de zoektocht naar Schans Lammen. Bekijk het fragment hieronder.

Wil je de volledige aflevering zien? Kijk dan op de pagina Omroep West.